IFRS 18 Standartları ve SAP Hazırlıkları: 2027’ye Doğru Finansal Dönüşüm

Finans dünyası, son yılların en büyük raporlama devrimlerinden birine hazırlanıyor. Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) tarafından yayımlanan IFRS 18 "Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama" standardı, 1 Ocak 2027 tarihinde zorunlu olarak yürürlüğe girecek. Birçok CFO ve finans lideri bu tarihi uzak bir gelecek olarak görse de, arka planda işleyen zaman çizelgesi çok daha acımasız bir gerçeği işaret ediyor: Karşılaştırmalı veri zorunluluğu.

IFRS 18, finansal tabloların sunumunda köklü değişiklikler getirdiği için, 2027 yılında sunulacak olan tabloların 2026 yılı ile karşılaştırmalı olarak verilmesi gerekiyor. Bu durum, SAP sistemlerinizin (S/4HANA veya ECC) 1 Ocak 2026 itibarıyla yeni formata uygun veriyi üretebilecek şekilde canlıya alınmış olmasını zorunlu kılıyor. Eğer sistem dönüşümünüzü 2026'nın sonlarına veya 2027'ye bırakırsanız, geriye dönük milyonlarca satır yevmiye kaydını yeniden sınıflandırmak, manuel uyarlamalar yapmak ve denetim süreçlerinde ciddi risklerle yüzleşmek zorunda kalacaksınız.

Peki, bu kaostan kaçınmak ve rekabet avantajını korumak için 2026 yılına girmeden SAP sisteminizde neleri değiştirmelisiniz? Gelin, Finpro vizyonuyla bu süreci adım adım inceleyelim.

IFRS 18 Nedir ve Neden Önemlidir?

IFRS 18, finansal raporlama standartları arasında yeni bir dönemi başlatıyor. Bu standart, gelirlerin muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasında daha şeffaf ve tutarlı bir yaklaşım getiriyor. Özellikle büyük ve orta ölçekli işletmeler için finansal tabloların karşılaştırılabilirliğini artırmak, yatırımcı güvenini yükseltmek ve uluslararası uyumu sağlamak açısından kritik.

Uygulama adımlarına geçmeden önce, SAP sistemindeki değişimi tetikleyen üç temel IFRS 18 yeniliğini açıklayalım:

• Kar veya Zarar Tablosunda Yeni Kategoriler ve Ara Toplamlar: Artık gelir ve giderler rastgele veya sadece fonksiyonlarına göre sıralanmayacak. Üç net kategori zorunlu hale geliyor: İşletme (Operating), Yatırım (Investing) ve Finansman (Financing). Ayrıca "Faaliyet Karı (Operating Profit)" ve "Finansman ve Gelir Vergisi Öncesi Kar" gibi standart ara toplamlar raporlanacak.

  
  

• Yönetim Performans Ölçütleri (MPMs - Management Performance Measures): Şirketlerin yatırımcılara sunduğu "Düzeltilmiş FAVÖK (Adjusted EBITDA)" veya "Düzeltilmiş Faaliyet Karı" gibi GAAP dışı metrikler, artık finansal tablo dipnotlarında zorunlu olarak açıklanacak ve bağımsız denetime tabi olacak.

  
  

• Kümeleme ve Ayrıştırma (Aggregation & Disaggregation): "Diğer" veya "Muhtelif" gibi torba hesapların kullanımı katı kurallara bağlanıyor. Önemli kalemlerin ana tablolarda veya dipnotlarda daha detaylı ve şeffaf bir şekilde ayrıştırılması gerekecek.

Yeni Kar veya Zarar Tablosu Kategorileri: Artık Her Şeyin Bir Yeri Var

IFRS 18, gelir ve giderlerin rastgele listelenmesini yasaklıyor ve Kar/Zarar tablosunu üç ana kategoriye ayırıyor:

• İşletme Kategorisi (Operating): Şirketin ana faaliyetlerinden doğan tüm gelir ve giderler burada yer alır. Ancak IFRS 18'in getirdiği en büyük yenilik, bu kategorinin bir "varsayılan (default)" kategori olmasıdır. Yani, bir gelir veya gider "Yatırım" veya "Finansman" kategorisine uymuyorsa, otomatik olarak İşletme kategorisine dahil edilir. Bu durum, şirketlerin "olağandışı" veya "tek seferlik" diyerek ana faaliyet karından gizlemeye çalıştığı giderlerin artık doğrudan bu kategoride raporlanmasını zorunlu kılar.

  
  

• Yatırım Kategorisi (Investing): İştiraklerden, ortak girişimlerden ve nakit/nakit benzeri varlıklardan elde edilen getiriler (ve bunlarla ilgili giderler) bu kategoride izlenir. Şirketin ana faaliyetinden bağımsız olarak, sadece yatırım amacıyla tutulan varlıkların performansı burada şeffaflaşır.

  
  

• Finansman Kategorisi (Financing): Sadece şirketin fonlanmasıyla ilgili maliyetleri (faiz giderleri vb.) ve nakit/nakit benzeri varlıklardan elde edilen faiz gelirlerini kapsar.

Bu yapı, yatırımcıların şirketin "gerçek" operasyonel performansını, finansman maliyetlerinden veya tek seferlik yatırımlardan arındırılmış bir şekilde, net olarak görmesini sağlar.

Yönetim Performans Ölçütleri (MPMs): GAAP Dışı Metrikler Denetim Altında

Şirket yönetimleri yıllardır yatırımcılara sunum yaparken "Düzeltilmiş FAVÖK (Adjusted EBITDA)" veya "Net Kur Farkı Hariç Kar" gibi uluslararası standartlarda (GAAP) yeri olmayan kendi özel metriklerini kullandılar. IFRS 18, bu pratikleri yasaklamıyor; aksine onları finansal tabloların içine çekerek denetlenebilir hale getiriyor.

• Zorunlu Dipnot Açıklaması: Eğer yönetim, şirket dışı iletişimlerinde (faaliyet raporları, yatırımcı sunumları vb.) UFRS'de tanımlanmamış bir kar ölçütü kullanıyorsa, bunu finansal tablo dipnotlarında bir "Yönetim Performans Ölçütü (MPM)" olarak açıklamak zorundadır.

  
  

• Köprüleme (Reconciliation) Şartı: Bu MPM'lerin, IFRS 18'in zorunlu kıldığı en yakın alt toplama (örneğin Faaliyet Karı) nasıl bağlandığı, adım adım ve tutarsal olarak (vergi etkileri ve kontrol gücü olmayan paylar dahil) gösterilmelidir.

  
  

• Denetim Kapsamı: En kritik nokta burasıdır. Artık "Düzeltilmiş" metrikler bağımsız denetçinin incelemesinden geçmek zorundadır. Bu durum, arka planda (özellikle SAP sistemlerinde) bu düzeltmelerin sağlam bir denetim izine (audit trail) ve kural bazlı bir hesaplama mantığına sahip olmasını gerektirir. Excel tablolarında yapılan manuel düzeltmelerin devri kapanmaktadır.

Kümeleme ve Ayrıştırma (Aggregation & Disaggregation): "Diğer Giderler" Satırı

Finansal tabloların en karanlık köşesi her zaman "Diğer Faaliyet Giderleri" veya "Muhtelif Gelirler" satırları olmuştur. IFRS 18, "önemlilik" kavramını yeniden tanımlayarak bu torba hesapların kullanımını ciddi şekilde kısıtlıyor.

• Nitelik (Nature) ve Fonksiyon (Function) Ayrımı: Şirketler giderlerini "Fonksiyonlarına" (Satış, Pazarlama, Ar-Ge vb.) göre sunmayı tercih etseler bile, artık dipnotlarda bu giderlerin "Niteliklerine" (Amortisman, Personel Gideri, Malzeme Gideri vb.) göre dağılımını zorunlu olarak vermek zorundalar.

  
  

• Anlamlı Etiketleme: "Diğer" başlığı altında toplanan kalemler, toplam içinde önemli bir büyüklüğe ulaşıyorsa, bu kalemlerin doğasını açıklayan özel etiketlerle alt kırılımlara ayrılması gerekmektedir.

SAP S/4HANA ve ECC Sistemlerinde IFRS 18 Uyum Süreci

Bu yeni kurallar, SAP ERP (ECC) veya SAP S/4HANA sisteminizde sadece birkaç rapor formatını (Mali Tablo Sürümü - FSV) değiştirerek çözülebilecek basit bir makyaj operasyonu değildir. Temel ana verilerden belge bölme (document splitting) mantığına kadar derinlemesine bir mimari revizyon gerektirebilir:

1. Hesap Planı (Chart of Accounts) ve Ana Veri Revizyonu

Mevcut Tek Düzen Hesap Planı (THP) veya global hesap planınız, IFRS 18'in talep ettiği İşletme, Yatırım ve Finansman sınıflandırmalarını doğrudan desteklemeyebilir.

• Ne Yapılmalı?: SAP içindeki G/L (Defteri Kebir) hesap ana verilerinde yeni özellikler (attributes) veya özel alanlar (custom fields) açılmalıdır. Her bir gelir ve gider hesabı, IFRS 18'in ana kategorilerinden hangisine ait olduğu bilgisiyle etiketlenmelidir.

• SAP S/4HANA Avantajı: S/4HANA kullanıyorsanız, ACDOCA tablosunun esnekliğinden faydalanarak yeni "Extension Ledger" (Uzantı Defter) mantığını IFRS 18 uyarlamaları için nasıl kullanacağınızı kurgulayabilirsiniz. Ana faaliyeti yatırım olan bir holding ile ana faaliyeti üretim olan bir şirketin aynı hesap kodundaki faiz gelirini farklı kategorilerde (işletme vs. yatırım) raporlaması gerekeceği için, hesap ana verilerindeki şirket kodu (company code) bazlı farklılaştırmalar kritik önem taşır.

Finansal verilerin raporlamaya etkisi

2. Mali Tablo Sürümlerinin (FSV / Global Accounting Hierarchy) Yeniden Kurgulanması

IFRS 18'in getirdiği yeni ara toplamlar, SAP'deki mevcut OB58 (Mali Tablo Sürümü) veya S/4HANA'daki Fiori tabanlı "Global Accounting Hierarchy" yapılarınızı doğrudan etkiler.

• Ne Yapılmalı?: Yeni "Faaliyet Karı" ve "Finansman ve Gelir Vergisi Öncesi Kar" düğümleri SAP sisteminde tanımlanmalıdır. Mevcut durumda manuel veya Excel üzerinden hesaplanan bu ara toplamlar, artık sistemin standart bir çıktısı olmalıdır.

• Zorluk: Bazı masraf ve gelirler, niteliğine göre birden fazla kategoriye dağılmak zorunda kalabilir. Bu durumda sadece FSV düğümlerini değiştirmek yetmez, aynı kaydın farklı boyutlarını okuyabilen dinamik raporlama yapılarına ihtiyaç duyulur.

3. Yönetim Performans Ölçütleri (MPMs) İçin Veri Mimarisi ve CO-PA

Belki de en büyük teknik ve operasyonel zorluk burada yatmaktadır. Çoğu şirket "Düzeltilmiş FAVÖK" gibi metrikleri SAP dışında, konsolidasyon araçlarında veya Excel tablolarında hesaplar. IFRS 18, bu metriklerin denetim izini (audit trail) ve finansal tablolarla köprüleme (reconciliation) tablosunu zorunlu kılıyor.

• Ne Yapılmalı?: Bir kerelik veya olağandışı giderler (örneğin yeniden yapılandırma maliyetleri) yönetim performansı ölçütlerinden dışlanıyorsa, SAP sisteminizde bu giderleri işaretleyecek bir mekanizma kurmalısınız.

• Çözüm Yolları: S/4HANA Margin Analysis veya kârlılık segmentleri kullanılarak, işlemlerin kayıt anında bir "olağandışılık" veya "yönetim raporlaması istisnası" kodu ile etiketlenmesi sağlanabilir. Böylece, sistemden hem standart IFRS faaliyet karı hem de Yönetim Performans Ölçütü (MPM) aynı veri tabanından tek tıkla çekilebilir ve aradaki farkın köprüsü anında sistem tarafından oluşturulabilir.

4. Belge Ayrıştırmaları ve Maliyet Dağıtımları

IFRS 18'in "Ayrıştırma" (Disaggregation) kuralları gereği, giderlerin doğasına veya fonksiyonuna göre (üretim, pazarlama, genel yönetim) daha net raporlanması gerekecek. Birçok şirket, masraf yeri (Cost Center) muhasebesinde bu ayırımı yapsa da, FI (Finansal Muhasebe) bacağında tek bir torba hesap kullanabiliyor.

• Ne Yapılmalı?: SAP Belge Bölme (Document Splitting) kuralları gözden geçirilmeli, kar merkezi (Profit Center) veya segment bazında detaylı ayrıştırma yapılamayan kayıtlar için yeni kurallar yazılmalıdır.

• Maliyet Dağıtımı: Ay sonu masraf dağıtım çevrimlerinizin (Assessment/Distribution Cycles), IFRS 18'in "İşletme" kategorisindeki gider niteliklerini bozmadan veya kaybetmeden doğru hesaplara ve merkezlere aktarım yapmasını sağlayacak şekilde güncellenmesi gerekmektedir.

5. Nakit Akış Tablosu (Cash Flow) Entegrasyonu

IFRS 18, Kar veya Zarar tablosunu değiştirirken, IAS 7 Nakit Akış Tabloları standardında da önemli bir dolaylı değişiklik yapıyor. Dolaylı yöntemle (indirect method) hazırlanan nakit akış tabloları için başlangıç noktası artık kesin bir kural olarak "Faaliyet Karı (Operating Profit)" olmak zorunda.

• Ne Yapılmalı?: SAP'de Nakit Akış tablosunu otomatik üreten yapılar (ister klasik formüllü yapılar, ister SAP Group Reporting veya BPC) başlangıç noktasını Net Kar'dan Faaliyet Karı'na çekecek şekilde yeniden parametrelendirilmelidir. Faaliyet Karı altındaki kalemlerin (amortismanlar, karşılıklar vb.) nakit akışında doğru yere yönlendirilmesi için eşleştirmeler baştan yapılmalıdır.

Finpro ile IFRS 18 ve SAP Dönüşümünde Yol Haritası

Finpro, SAP finansal dönüşüm ve e-Dönüşüm projelerinde lider danışmanlık firması olarak, işletmelerin bu karmaşık süreci başarıyla yönetmesine destek olur. IFRS 18 uyum sürecinde Finpro’nun uzmanlığı, aşağıdaki alanlarda fark yaratır:

• Durum Analizi: Mevcut SAP sistemlerinin ve finansal süreçlerin detaylı incelenmesi,

• Uyum Planlaması: IFRS 18 gereksinimlerine uygun yol haritasının oluşturulması,

• Sistem Konfigürasyonu: SAP S/4HANA ve ECC sistemlerinde gerekli ayarların yapılması,

• Eğitim ve Destek: Finans ve IT ekiplerinin yeni standartlara adaptasyonu için eğitimler,

• Test ve Validasyon: Karşılaştırmalı dönem verilerinin doğruluğunun test edilmesi.

  
  

Bu kapsamlı yaklaşım, finansal raporlama süreçlerinin otomatikleşmesini ve stratejik bir avantaja dönüşmesini sağlar.

Finpro uzmanlarının SAP finansal dönüşüm danışmanlığı

IFRS 18’e Hazırlıkta Dikkat Edilmesi Gerekenler

IFRS 18 uyum sürecinde bazı kritik noktalar gözden kaçırılmamalıdır:

• Veri Kalitesi: Finansal verilerin doğruluğu ve tutarlılığı, raporlamanın temelidir. Veri temizliği ve standartlaştırma öncelikli olmalıdır.

• Sistem Entegrasyonu: SAP S/4HANA ve ECC sistemleri içerisinde uyum sağlanmalı, geçiş süreçleri dikkatle yönetilmelidir.

• Eğitim ve Farkındalık: Finans ve IT ekiplerinin yeni standartlar hakkında bilinçlendirilmesi, uygulama başarısını artırır.

• Sürekli İzleme: IFRS 18 uygulaması başladıktan sonra da performans ölçütleri ve raporlama süreçleri düzenli olarak gözden geçirilmelidir.

  
  

Bu unsurlar, finansal raporlama süreçlerinin sürdürülebilirliğini ve güvenilirliğini garanti eder.

Finansal Dönüşümde Stratejik Avantaj Yaratmak

IFRS 18 ve SAP adaptasyonu, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda işletmeler için stratejik bir fırsattır. Doğru planlama ve uygulama ile finansal süreçler otomatikleşir, raporlama hızlanır ve karar alma mekanizmaları güçlenir.

Finpro’nun deneyimi, bu dönüşüm yolculuğunda işletmelere rehberlik eder. SAP teknolojilerinin sunduğu imkanları en iyi şekilde kullanarak, finansal verilerin şeffaflığı ve doğruluğu artırılır. Böylece, işletmeler rekabet avantajı elde eder ve sürdürülebilir büyüme sağlar.

IFRS 18 uyum sürecinde SAP sistemlerinizi nasıl hazırlayacağınızı ve finansal raporlama süreçlerinizi nasıl optimize edeceğinizi öğrenmek için Finpro uzmanlarıyla iletişime geçebilirsiniz. Bu kritik yol haritası, finansal dönüşümünüzü güvenle yönetmenize yardımcı olacaktır.